خانه/Home/صفحه 237

دفتر مرجع عالیقدر آقای اسدالله بیات زنجانی Latest سوالات

متاسفیم ، این یک سوال خصوصی است.

متاسفیم ، این یک سوال خصوصی است.

پرسیده شده در تاریخ : 1 مهر , 1405

بسمه تعالی محضر مبارک حضرت آیت‌الله العظمی بیات زنجانی دامت برکاته سلام علیکم احتراماً، در حال طراحی و توسعه یک نرم‌افزار مبتنی بر هوش مصنوعی هستم که هدف آن حفظ خاطرات خانوادگی و ایجاد یک بازسازی دیجیتال از اشخاص فوت‌شده برای اعضای خانواده است. با توجه به جدید بودن موضوع و اهمیت رعایت موازین شرعی، پیش از انتشار و عرضه عمومی نرم‌افزار، خواهشمند است حکم شرعی موارد زیر را بیان فرمایید تا طراحی و فعالیت نرم‌افزار مطابق موازین شرعی انجام شود. شرح عملکرد نرم‌افزار در این نرم‌افزار، کاربر می‌تواند اطلاعات مربوط به یکی از بستگان یا عزیزان فوت‌شده خود، مانند عکس‌ها، فیلم‌ها، نمونه‌های صوتی، نوشته‌ها، خاطرات و اطلاعات مربوط به زندگی، علایق، ویژگی‌های شخصیتی و شیوه سخن گفتن او را وارد کند. سامانه با استفاده از فناوری هوش مصنوعی و اطلاعات مذکور، یک «شخصیت دیجیتال شبیه‌سازی‌شده» از فرد فوت‌شده ایجاد می‌کند. این شخصیت دیجیتال ممکن است بتواند: ـ با ظاهری شبیه شخص فوت‌شده نمایش داده شود؛ ـ تصاویر ثابت شخص را به تصاویر متحرک تبدیل کند؛ ـ با استفاده از نمونه‌های صوتی موجود، صدایی شبیه صدای وی تولید کند؛ ـ با کاربر به صورت متنی یا صوتی گفتگو کند؛ ـ بر اساس اطلاعات، خاطرات و ویژگی‌های ثبت‌شده، پاسخ‌هایی متناسب با شخصیت و شیوه گفتار فرد فوت‌شده تولید کند. بدیهی است این سامانه هیچ ادعایی مبنی بر زنده کردن شخص فوت‌شده، احضار یا ارتباط با روح وی، انتقال روح یا آگاهی او به نرم‌افزار یا واقعی بودن شخصیت ایجادشده ندارد. شخصیت ایجادشده صرفاً یک شبیه‌سازی رایانه‌ای مبتنی بر هوش مصنوعی است و کاربران نیز از این موضوع آگاه خواهند شد. همچنین در نرم‌افزار تصریح خواهد شد که سخنان و پاسخ‌های جدید توسط هوش مصنوعی تولید می‌شوند و ممکن است فرد فوت‌شده در زمان حیات خود چنین جملاتی را عیناً بیان نکرده باشد؛ بنابراین این پاسخ‌ها به عنوان سخن واقعی، نظر قطعی یا اراده شخص متوفی معرفی نمی‌شوند. هدف اصلی نرم‌افزار، حفظ خاطرات خانوادگی و ایجاد امکان یادآوری و تعامل با یک بازسازی دیجیتال از عزیزان فوت‌شده است. با توجه به توضیحات فوق، خواهشمند است حکم شرعی مسائل زیر را بیان فرمایید: ۱. اصل فعالیت: آیا اصل طراحی، تولید، عرضه و استفاده از چنین نرم‌افزاری که با استفاده از هوش مصنوعی شخصیت فرد فوت‌شده را به صورت دیجیتال شبیه‌سازی می‌کند، فی‌نفسه جایز است؟ ۲. استفاده از تصویر: آیا استفاده از تصاویر شخص فوت‌شده برای ایجاد چهره دیجیتال و تبدیل تصاویر وی به تصاویر متحرک توسط هوش مصنوعی، با فرض رعایت سایر موازین شرعی، جایز است؟ ۳. شبیه‌سازی صدا: آیا استفاده از نمونه‌های صوتی شخص فوت‌شده برای تولید صدای مصنوعی شبیه صدای وی، در صورتی که برای کاربر مشخص باشد این صدا توسط هوش مصنوعی تولید شده است، جایز است؟ ۴. تولید سخنان جدید: هوش مصنوعی ممکن است بر اساس اطلاعات، خاطرات و ویژگی‌های ثبت‌شده، جملاتی با لحن و شیوه گفتار فرد فوت‌شده تولید کند که وی در زمان حیات عیناً آنها را بیان نکرده است. اگر به کاربر صریحاً اعلام شود این سخنان توسط هوش مصنوعی تولید شده‌اند و انتساب واقعی آنها به شخص متوفی مقصود نباشد، آیا این امر شرعاً جایز است؟ ۵. گفت‌وگو با شخصیت شبیه‌سازی‌شده: آیا گفت‌وگوی کاربر با شخصیت دیجیتال شبیه‌سازی‌شده فرد فوت‌شده، با علم و اطلاع کامل کاربر از اینکه این شخصیت صرفاً محصول نرم‌افزار و هوش مصنوعی است و هیچ ارتباطی با روح متوفی ندارد، اشکال شرعی دارد؟ ۶. کسب درآمد: در فرض جواز اصل این فعالیت، آیا دریافت وجه، حق اشتراک یا هزینه در مقابل خدمات فنی ایجاد، پردازش، نگهداری یا استفاده از چنین شخصیت دیجیتالی جایز است؟ ۷. رضایت خانواده یا وراث: آیا برای ساخت شخصیت دیجیتال فرد فوت‌شده با استفاده از تصاویر، صداها و اطلاعات وی، از نظر شرعی کسب اجازه از وراث یا اعضای خانواده لازم است؟ در صورت لزوم، رضایت چه شخص یا اشخاصی معتبر خواهد بود؟ ۸. اطلاعات و خاطرات خصوصی: آیا وارد کردن نامه‌ها، پیام‌ها، فایل‌های صوتی، خاطرات و اطلاعات خصوصی شخص فوت‌شده توسط اعضای خانواده به چنین سامانه‌ای، در صورتی که موجب افشای اسرار دیگران، هتک حرمت یا مفسده دیگری نشود، جایز است؟ ۹. تصاویر بانوان فوت‌شده: اگر شخصیت شبیه‌سازی‌شده متعلق به زن مسلمان فوت‌شده باشد، استفاده از تصاویر قدیمی وی، خصوصاً تصاویری که بدون حجاب شرعی هستند، چه حکمی دارد؟ آیا تبدیل چنین تصویری به تصویر متحرک توسط هوش مصنوعی موجب تفاوت در حکم می‌شود؟ همچنین آیا نمایش آن صرفاً برای محارم با نمایش آن برای نامحرم تفاوت دارد؟ ۱۰. ساخت شخصیت بدون اجازه خانواده: آیا ایجاد شخصیت دیجیتال فرد فوت‌شده بدون رضایت خانواده یا وراث، خصوصاً در مواردی که احتمال هتک حرمت، تمسخر، تحریف شخصیت یا انتساب سخنان ناروا به متوفی وجود داشته باشد، جایز است؟ ۱۱. وصیت، اقرار و حقوق مالی: اگر کاربر از شخصیت شبیه‌سازی‌شده درباره اموری مانند وصیت، بدهی، طلب، مالکیت اموال، ارث، رضایت، بخشش یا حقوق اشخاص سؤال کند، آیا تولید پاسخ توسط هوش مصنوعی جایز است، مشروط بر اینکه صریحاً اعلام شود پاسخ تولیدشده هیچ‌گونه اعتبار شرعی یا حقوقی نداشته و سخن یا اقرار واقعی متوفی محسوب نمی‌شود؟ ۱۲. اشخاص مشهور فوت‌شده: آیا ساخت شخصیت دیجیتال افراد مشهور فوت‌شده با استفاده از تصاویر، صداها، نوشته‌ها و اطلاعات عمومی آنان و با تصریح به مصنوعی بودن شخصیت ایجادشده، بدون اجازه خانواده یا صاحبان حقوق آنان جایز است؟ ۱۳. آثار متعلق به متوفی: اگر برای ایجاد یا آموزش شخصیت دیجیتال از نوشته‌ها، کتاب‌ها، اشعار، تصاویر، فیلم‌ها، فایل‌های صوتی یا سایر آثار شخص فوت‌شده استفاده شود، آیا از نظر شرعی کسب اجازه از صاحبان حقوق آن آثار لازم است؟ ۱۴. احتمال وابستگی عاطفی: اگر هدف نرم‌افزار حفظ و یادآوری خاطرات باشد، اما احتمال داده شود برخی کاربران در اثر استفاده طولانی‌مدت به شخصیت دیجیتال فرد فوت‌شده وابستگی عاطفی پیدا کنند، آیا صرف وجود چنین احتمالی موجب اشکال شرعی در طراحی، عرضه یا استفاده از نرم‌افزار می‌شود؟ در صورت وجود اشکال، چه محدودیتی باید در استفاده از آن اعمال شود؟ ۱۵. اعلام صریح ماهیت هوش مصنوعی: اگر در نرم‌افزار به طور واضح و مستمر اعلام شود که شخصیت، تصویر، صدا و سخنان تولیدشده حاصل هوش مصنوعی است و شخصیت موجود، خود شخص فوت‌شده یا روح وی نیست و پاسخ‌ها الزاماً بیانگر عقاید یا سخنان واقعی متوفی نیستند، آیا از جهت دروغ، تدلیس، انتساب قول به متوفی یا سایر عناوین شرعی، اشکالی در اصل این فعالیت باقی می‌ماند؟ با توجه به اینکه هدف این است که نرم‌افزار از ابتدا بر اساس موازین شرعی طراحی شود، در صورتی که اصل فعالیت جایز ولی برخی از قابلیت‌های فوق دارای اشکال باشد، خواهشمند است حتی‌المقدور مشخص فرمایید کدام موارد باید حذف یا محدود شوند و با رعایت چه شرایطی استفاده از این فناوری بلامانع خواهد بود. با تشکر و احترام

  • 3 بازدید

متاسفیم ، این یک سوال خصوصی است.

متاسفیم ، این یک سوال خصوصی است.

متاسفیم ، این یک سوال خصوصی است.

متاسفیم ، این یک سوال خصوصی است.

بارگذاری بیشتر سوالات